نوشتن فعالیتی پیچیده است که هم به هماهنگی حرکتی ظریف و هم به توانایی‌های ذهنی برای انتخاب، سازماندهی و درک اطلاعات وابسته است. با این حال برای اغلب افراد، یادداشت‌ برداشتن یا حتی نوشتن لیست خرید، مهارتی ساده به نظر می‌رسد که هنگام انجام دادنش حتی فکر هم نمی‌کنند. اکنون یک مطالعه جدید هشدار می‌دهد که کند شدن سرعت نوشتن در سالمندان، به‌ویژه هنگام نوشتن جملات دیکته‌شده، ممکن است یکی از نشانه‌های اولیه افت شناختی و زوال عقل باشد.

به‌ گزارش دیلی‌میل، پژوهشگران در پرتغال برای بررسی این موضوع، سرعت با دست نوشتن را در ۵۸ فرد بالای ۸۰ سال اندازه‌گیری کردند که ۳۸ نفر آن‌ها دچار «اختلال شناختی خفیف» بودند؛ وضعیتی که می‌تواند پیش‌زمینه‌ای برای زوال عقل باشد.

آن‌ها دریافتند وقتی از شرکت‌کنندگان خواسته شد طی ۲۰ ثانیه ۱۰ خط افقی یا دست‌کم ۱۰ نقطه رسم کنند، سرعت همه تقریبا یکسان بود. همچنین زمانی که از آن‌ها خواسته شد جملاتی نوشته‌شده را رونویسی کنند، نتایج مشابهی داشتند، اما تفاوت زمانی آشکار شد که از شرکت‌کنندگان خواستند به یک جمله گفته‌شده گوش دهند و سپس آن را بنویسند. افرادی که دچار اختلال شناختی بودند، به‌طور قابل‌توجهی آهسته‌تر از افرادی نوشتند که چنین مشکلی نداشتند.

دکتر آنا ریتا ماتیاس، استادیار دانشگاه اوورا و سرپرست این پژوهش که در نشریه «مرزهای علوم اعصاب انسانی»‌ (Frontiers in Human Neuroscience) منتشر شد، دراین‌باره توضیح داد: «نوشتن فقط یک فعالیت حرکتی نیست، بلکه پنجره‌ای به مغز است. نوشتن جملات دیکته‌شده حساس‌تر است، زیرا مغز را وادار می‌کند چند کار را هم‌زمان انجام دهد: گوش دادن، پردازش زبان، تبدیل صداها به نوشتار و هماهنگ کردن حرکت. حتی در میان آزمون‌های دیکته نیز تفاوت‌ها می‌توانند آشکار شوند. یک جمله طولانی‌تر، غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر یا از نظر زبانی دشوارتر فشار بیشتری بر بخش‌های شناختی مغز وارد می‌کند.»

به گفته پژوهشگران، در آزمون‌های ساده مانند کشیدن خطوط افقی، به این دلیل تفاوت محسوسی در سرعت افراد دیده نشد که این فعالیت‌ها فقط به کنترل حرکتی پایه متکی بودند، در حالی که نوشتن جملات شنیده‌شده تفاوت‌ها را آشکار کرد، زیرا این کاربر حافظه فعال و عملکرد اجرایی مغز فشار بیشتری وارد می‌آورد و همین موضوع اختلاف میان دو گروه را نمایان کرد.

آن‌ها مشخص نکردند افراد دارای اختلال شناختی و افراد سالم هر تکلیف را دقیقا در چند ثانیه انجام دادند، اما گفتند نتایج نشان می‌دهد آزمون‌های با دست نوشتن می‌توانند به‌عنوان روشی کم‌هزینه برای پایش افت شناختی به کار روند.

در آزمون‌های دیکته، پژوهشگران دریافتند افرادی که اختلال شناختی داشتند، نوشتن را دیرتر آغاز می‌کردند و الگوی حرکت قلم در آن‌ها تغییر کرد. به‌ طوری که دست‌خطشان نسبت به افراد سالم، تکه‌تکه‌تر و کمتر پیوسته بود. پس از شنیدن جمله پیچیده‌تر، آن‌ها در اندازه عمودی نوشته‌ها (بلندی حروف) یا اندازه متن دست‌نویس هم تفاوت‌هایی مشاهده کردند.

دکتر ماتیاس افزود: «زمان‌بندی و سازماندهی حرکت قلم با نحوه برنامه‌ریزی و اجرای اعمال در مغز ارتباط نزدیکی دارد، زیرا این فرایند به حافظه فعال و کنترل اجرایی وابسته است. وقتی این بخش‌های شناختی افت می‌کنند، نوشتن آهسته‌تر، گسسته‌تر و ناهماهنگ‌تر می‌شود.»

در حال حاضر، استاندارد طلایی برای تشخیص علائم اولیه زوال عقل آزمون «ارزیابی شناختی مونترال» (MoCA) است؛ پرسشنامه‌ای ۱۰ دقیقه‌ای که از افراد می‌خواهد نام حیوانات را بگویند، فهرست بنویسند و گفته‌های دیگران را رونویسی کنند. با این حال، توجه به این ویژگی در دست‌خط هم می‌تواند راهی ساده و کم‌هزینه برای شناسایی زودهنگام این اختلال باشد. به ویژه در شرایطی که کارشناسان به‌طور فزاینده‌ای درباره افزایش شمار مبتلایان به زوال عقل هشدار می‌دهند.

تنها در آمریکا، سالانه حدود نیم میلیون نفر به این بیماری مبتلا می‌شوند و براوردها نشان می‌دهد این رقم تا سال ۲۰۶۰ ممکن است دو برابر شود و به یک میلیون مورد در سال برسد. حتی بر اساس برخی براوردها، تعداد آمریکایی‌های مبتلا به این بیماری ممکن است در همین بازه زمانی از شش میلیون نفر به نزدیک ۱۴ میلیون نفر افزایش یابد.